Armenia

Armenia, tên chính thức Cộng hoà Armenia, là một quốc gia nằm kín trong phần lục địa ở phía nam Kavkaz thuộc khu vực Tây Nam Á.

Mục lục

Quốc gia: Armenia

Dân số: 2,968 triệu (2021)
Diện tích: 29.743 km² (Khoảng)
Thủ đô: Ê-rê-van
Tên tiền tệ: Armenia, Drams
Ký hiệu tiền tệ: AMD
Tên miền: .am
Mã nước (Vùng lãnh thổ): 374

Armenia (tiếng Armenia: Հայաստան, chuyển tự: Hayastan, IPA: [hɑjɑsˈtɑn]; phiên âm tiếng Việt: Ác-mê-ni-a), tên chính thức Cộng hoà Armenia (tiếng Armenia: Հայաստանի Հանրապետություն, chuyển tự: Hayastani Hanrapetut’yun), là một quốc gia nằm kín trong phần lục địa ở phía nam Kavkaz thuộc khu vực Tây Nam Á. Nước này có đường biên giới với Thổ Nhĩ Kỳ ở phía tây, Gruzia ở phía bắc, hành lang Lachin thuộc lực lượng gìn giữ hòa bình của Nga,^[6] và Azerbaijan ở phía đông và Iran cùng phần lãnh thổ tách biệt Nakhchivan của Azerbaijan ở phía nam.^[7] Yerevan là thủ đô và thành phố lớn nhất.

Armenia là một quốc gia dân chủ thống nhất, đa đảng, dân chủ với một di sản văn hóa cổ đại. Nhà nước Urartu đầu tiên của Armenia được thành lập vào năm 860 TCN, và đến thế kỷ thứ 6 TCN, nó được Satrapy của Armenia thay thế. Vương quốc Armenia đạt đến đỉnh cao dưới thời Tigranes Đại đế vào thế kỷ 1 TCN và trở thành quốc gia đầu tiên trên thế giới chấp nhận Cơ đốc giáo làm tôn giáo chính thức vào cuối thế kỷ 3 hoặc đầu thế kỷ 4 sau Công nguyên.^[8][9][10] Ngày chính thức nhà nước chấp nhận Cơ đốc giáo là 301.^[11] Vương quốc Armenia cổ đại bị chia cắt giữa Đế chế Byzantine và Sasanian vào khoảng đầu thế kỷ thứ 5. Dưới triều đại Bagratuni, Vương quốc Bagratid của Armenia đã được khôi phục vào thế kỷ thứ 9. Suy tàn do các cuộc chiến tranh chống lại người Byzantine, vương quốc này sụp đổ vào năm 1045 và Armenia ngay sau đó bị xâm lược bởi Seljuk Turks. Một công quốc Armenia và sau đó là vương quốc Cilician Armenia nằm trên bờ biển Địa Trung Hải giữa thế kỷ 11 và 14.

Giữa thế kỷ 16 và 19, đất nước Armenia truyền thống bao gồm Đông Armenia và Tây Armenia nằm dưới sự cai trị của đế quốc Ottoman và Ba Tư, liên tục được cai trị bởi một trong hai người trong nhiều thế kỷ. Đến thế kỷ 19, Đông Armenia đã bị Đế quốc Nga chinh phục, trong khi hầu hết các vùng phía Tây của quê hương Armenia truyền thống vẫn nằm dưới sự cai trị của Ottoman. Trong Chiến tranh thế giới thứ nhất, 1,5 triệu người Armenia sống trên vùng đất tổ tiên của họ trong Đế chế Ottoman đã bị tiêu diệt một cách có hệ thống trong cuộc diệt chủng Armenia. Năm 1918, sau Cách mạng Nga, tất cả các nước không thuộc Nga đều tuyên bố độc lập sau khi Đế quốc Nga không còn tồn tại, dẫn đến việc thành lập nước Cộng hòa Armenia thứ nhất. Đến năm 1920, nhà nước được hợp nhất thành Cộng hoà Xã hội chủ nghĩa Xô viết Liên bang Ngoại Kavkaz, và năm 1922 trở thành thành viên sáng lập của Liên bang Xô viết. Năm 1936, nhà nước Ngoại Kavkaz bị giải thể, chuyển các quốc gia cấu thành của nó, bao gồm cả Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô viết Armenia, thành các nước cộng hòa thuộc Liên Xô. Cộng hòa Armenia hiện đại trở thành quốc gia độc lập vào năm 1991 khi Liên Xô giải thể.

Armenia là một quốc gia đang phát triển và xếp thứ 81 về Chỉ số Phát triển Con người (2018).^[12] Nền kinh tế của nó chủ yếu dựa vào sản lượng công nghiệp và khai thác khoáng sản. Mặc dù Armenia có vị trí địa lý ở phía Nam dãy Kavkaz, nhưng về mặt địa chính trị, Armenia thường được coi là châu Âu. Vì Armenia liên kết về mặt địa chính trị với châu Âu về nhiều mặt, quốc gia này là thành viên của nhiều tổ chức châu Âu bao gồm Hội đồng châu Âu, Đối tác phương Đông, Eurocontrol, Hội đồng các khu vực châu Âu và Ngân hàng Tái thiết và Phát triển châu Âu. Armenia cũng là thành viên của một số nhóm khu vực trên khắp Á-Âu, bao gồm Ngân hàng Phát triển châu Á, Tổ chức Hiệp ước An ninh Tập thể, Liên minh Á-Âu và Ngân hàng Phát triển Á-Âu. Armenia ủng hộ Artsakh độc lập trên thực tế, được tuyên bố vào năm 1991. Armenia cũng công nhận Giáo hội Tông đồ Armenia , nhà thờ Quốc gia lâu đời nhất thế giới, là cơ sở tôn giáo chính của đất nước này.^[13] Bảng chữ cái Armenia độc đáo được Mesrop Mashtots tạo ra vào năm 405.

Nguồn: wiki